Kapasite (Capacity) nedir?
Bir işletmenin belli bir süre içerisinde üretim faktörlerini rasyonel biçimde kullanarak meydana getireceği azami üretim miktarı.
Atıl Kapasite: Üretim biriminde kullanılabilecekken kullanılmayan ya da üretim faktörlerinin bir ya da birkaçının tam olarak kullanılmaması durumunda ortaya çıkan fark.
İşletme kapasitesi;
Kuramsal Kapasite: Bir işletmenin maksimum üretim düzeyi. Bu kapasite işletme olanaklarının %100 performansla kullanılabildiği takdirde gerçekleşir. Kuramsal kapasite ölçümlerinde genellikle makine ölçümleri esas alınsa bile, işgücü çalışma süresi ve toplam üretim miktarı da ölçüme konu olabilir.
Pratik-Normal (Kullanılabilir) Kapasite: İşletmenin normal (standart) koşullarda gerçekleştirebileceği optimum üretim düzeyi. Kullanılabilir kapasite oranının, kuramsal kapasite düzeyinden % 10-20 daha düşük olacağı genel kabul gören bir görüştür.
Kullanılabilir kapasite oranı, planlama katsayıları kullanılarak, makine ya da işçilik süresi olarak ölçülebilir.
Planlanan (Standart) Kapasite: Kısa döneme göre (genellikle yıllık) olarak işletme yönetimi tarafından pazar koşulları, güncel ekonomik yapı gibi koşullar dikkate alınarak planlanan, gerçekleştirilmesi hedeflenen kapasite.
Kullanılan (Gerçek) Kapasite: Belli bir üretim dönemi içerisinde elde edilen mal ve hizmetlerin toplamı gerçek kapasiteyi verir. Elde edilenlerin makine ya da işçilik süresi olarak ölçüsü, kapasitenin de ölçüsüdür.
Kaynaklar
Verimlilik Terimleri Sözlüğü", Milli Prodüktivite Merkezi Web Sitesi, Ziyaret Tarihi: 04/05/2010.