Bunlar da rasyonalist (akılcı), konstrüktif (inşacı) ve spekülatif (kurgucu) olarak ayrılabilir. Descartes’in düalist (ikici) metafiziği, Hegel’in mutlak Geist (ruh) metafiziği, Marx’ın tarihsel materyalizmi (maddecilik) savunan metafiziği buna örnektir.
